Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương từ lâu đã trở thành một trong những ngày lễ thiêng liêng nhất của dân tộc Việt Nam. Đây không chỉ là dịp để tưởng nhớ công lao dựng nước của các Vua Hùng mà còn là cơ hội để mỗi người con đất Việt hướng về cội nguồn, nuôi dưỡng lòng tự hào và ý thức gìn giữ truyền thống văn hóa. Nét đẹp của ngày lễ này không chỉ thể hiện ở những nghi lễ trang nghiêm mà còn lan tỏa trong đời sống cộng đồng, trong đó có xã Phúc Lộc – nơi vẫn gìn giữ những giá trị truyền thống đáng quý.
Nét đẹp nổi bật của ngày Giỗ Tổ Hùng Vương chính là tinh thần "uống nước nhớ nguồn". Dù ở bất cứ nơi đâu, người dân Việt Nam đều hướng về Đền Hùng với lòng thành kính. Những nén hương thơm, những mâm lễ giản dị nhưng chứa đựng tấm lòng biết ơn sâu sắc đối với tổ tiên. Đây là biểu tượng của sự gắn kết dân tộc, nhắc nhở mỗi người về nguồn gốc chung và trách nhiệm giữ gìn non sông.
Lễ hội Đền Hùng có năm được tổ chức ở cấp tỉnh, có năm được tổ chức cấp quốc gia, quy mô khác nhau nhưng nghi thức trong phần lễ và các hoạt động bề nổi trong phần hội vẫn được duy trì. Phần lễ, bên cạnh sự trang nghiêm, thành kính trong nghi thức dâng hương tưởng niệm các vua Hùng còn có lễ rước kiệu về Đền Hùng - một nghi lễ đặc sắc đã được các xã vùng ven di tích duy trì, bảo tồn hàng nghìn năm nay. Tích xưa kể lại, xa xưa, 41 làng xã ven di tích thờ vợ con, tướng lĩnh Hùng Vương nên đến ngày Giỗ Tổ cùng tổ chức rước kiệu về Đền Hùng để dâng lễ vật lên tổ tiên. Thế nhưng mỗi đám rước lại gắn với một truyền thuyết khác nhau. Ví như, đoàn rước kiệu của thị trấn Lâm Thao là rước Công chúa Nguyệt Cư, con gái của Hùng Nghị Vương, tức Hùng Vương thứ 17 có tài thao lược văn võ, được gả cho phò mã Lý Văn Lang, là người có công đánh giặc giúp nước. Công chúa sinh được 12 người con, lớn lên đều theo cha mẹ đi đánh giặc, đánh đâu thắng đó. Nhân dân cảm mến công đức của bà nên lập đền thờ tại thị trấn Lâm Thao. Hàng năm, cứ đến giỗ Tổ, Nhân dân trong làng lại rước bà cùng phò mã về giỗ cha. Đoàn rước kiệu xã Hùng Sơn, người được rước trên kiệu lại là một bà Chúa Gái, gắn với truyền thuyết Sơn Tinh, đó là công chúa Ngọc Hoa, con gái Vua Hùng thứ 18 được rước về từ vùng núi Tản Ba Vì…
Nghi lễ rước kiệu của Nhân dân vào Đền Hùng
Có nhiều tích khác nhau nhưng ý nghĩa chung của nghi lễ rước kiệu là nêu cao truyền thống đạo lý "Uống nước nhớ nguồn". Lưu truyền cho con cháu đời sau nghe, xem, hiểu về những kế sách giữ nước an dân, giúp nhà nhà yên ổn, xã hội an cư lạc nghiệp, phát triển phồn vinh của cha ông. Qua đây thể hiện lòng tôn kính đối với tổ tiên của dân tộc Việt Nam. Nghi lễ được truyền từ đời này sang đời khác và đã được tổ chức UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Cùng với phần nghi lễ trang trọng, phần hội trong lễ hội Đền Hùng luôn tạo ra những ấn tượng khó phai mờ. Đó là không gian văn hóa đa sắc màu chương trình trình diễn văn hóa đường phố và nghệ thuật chào mừng Giỗ Tổ Hùng Vương. Cùng với đó là các trò chơi, môn thể thao dân gian như: đi cà kheo, cờ tướng, vật dân tộc, bắn nỏ, thi bơi chải trên sông Lô. Hấp dẫn đặc sắc hơn cả là thi gói bánh chưng, giã bánh dày… Các hoạt động được tổ chức trong dịp Giỗ Tổ Hùng Vương hàng năm được kết hợp hài hoà giữa văn hoá dân gian truyền thống và hiện đại, tạo sức lan tỏa rộng rãi, đem lại sự hài lòng cho đồng bào, du khách thập phương về dự lễ.
Bên cạnh đó, ngày lễ còn mang đậm bản sắc văn hóa dân gian. Các hoạt động như rước kiệu, dâng hương, hát xoan, thi gói bánh chưng, bánh giầy… không chỉ tái hiện truyền thống mà còn góp phần giáo dục thế hệ trẻ về lịch sử và văn hóa dân tộc. Không khí lễ hội vừa trang nghiêm vừa rộn ràng, tạo nên sự hòa quyện giữa quá khứ và hiện tại.
Vào dịp Giỗ Tổ Hùng Vương, người dân xã Phúc Lộc cũng tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa. Dù không phải là nơi diễn ra lễ hội lớn như Đền Hùng, nhưng tinh thần hướng về cội nguồn vẫn được thể hiện rõ nét. Các gia đình thường chuẩn bị mâm cơm cúng tổ tiên, thắp hương tưởng niệm. Ở đình làng, người dân cùng nhau tổ chức lễ dâng hương, cầu mong quốc thái dân an, mùa màng bội thu.
Đặc biệt, tại Phúc Lộc, các hoạt động cộng đồng như giao lưu văn nghệ, kể chuyện về thời đại Hùng Vương hay các trò chơi dân gian cũng được duy trì. Những hoạt động này không chỉ tạo không khí vui tươi mà còn giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về lịch sử dân tộc. Qua đó, truyền thống "con Lạc cháu Hồng" được tiếp nối một cách tự nhiên và bền vững.
Có thể thấy, nét đẹp của ngày Giỗ Tổ Hùng Vương không chỉ nằm ở quy mô lễ hội mà quan trọng hơn là ở ý nghĩa tinh thần mà nó mang lại. Dù ở Đền Hùng linh thiêng hay ở một vùng quê như Phúc Lộc, tình cảm hướng về tổ tiên vẫn luôn hiện hữu. Đây chính là sợi dây vô hình gắn kết các thế hệ người Việt, góp phần giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương vì thế không chỉ là một ngày lễ, mà còn là biểu tượng của lòng biết ơn, của sự đoàn kết và niềm tự hào dân tộc – những giá trị cần được trân trọng và phát huy mãi mãi.
Nguồn, ảnh: Vân Anh.